گزارش مشروح چهارمین جلسه «ستاد فرهنگسازی و ارتقای سواد سلامت روان»
به گزارش روابطعمومی سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کشور، بر اساس اعلام کمیته اطلاعرسانی و روابطعمومی «ستاد فرهنگسازی و ارتقای سواد سلامت روان»، روز یکشنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ چهارمین جلسه رسمی این ستاد به صورت برخط و با حضور اعضای ستاد برگزار شد.
در این نشست، اعضای ستاد در ادامه روند مطالعاتی خود، به بررسی و تحلیل یافتههای پژوهشی داخلی در حوزه فرهنگ مراجعه به خدمات سلامت روان، موانع بهرهمندی جامعه از خدمات تخصصی روانشناختی و عوامل مؤثر بر افزایش یا کاهش مراجعه افراد به روانشناسان و مشاوران پرداختند.
محور اصلی مباحث این جلسه، بررسی نقش عوامل فرهنگی، نگرشی و اجتماعی در شکلگیری الگوی مراجعه مردم ایران به خدمات سلامت روان بود. اعضای ستاد با مرور نتایج مطالعات انجامشده در کشور، تأکید کردند که مراجعه به خدمات تخصصی سلامت روان تنها متأثر از دسترسی یا هزینه خدمات نیست، بلکه عوامل پیچیدهتری همچون نگرش افراد نسبت به مشکلات روانشناختی، میزان شناخت جامعه از اهمیت سلامت روان، انگ اجتماعی و باورهای فرهنگی نقش تعیینکنندهای در این زمینه دارند.
در بخش نخست جلسه، یافتههای مطالعات داخلی درباره الگوی مراجعه افراد دارای مشکلات روانشناختی مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس نتایج ارائهشده، بخش قابل توجهی از افراد در مواجهه با چالشهای روانی، پیش از مراجعه به متخصصان، ترجیح میدهند از حمایتهای غیرتخصصی مانند دوستان، اعضای خانواده و نزدیکان استفاده کنند. همچنین یافتهها نشان میدهد میزان مراجعه مستقیم به روانشناسان و مراکز مشاوره در میان گروههای مختلف جامعه همچنان پایین است.
بررسی دادهها نشان داد که در میان گروههای مختلف، والدینی که تجربه مراجعه به خدمات تخصصی برای مشکلات روانشناختی فرزندان خود داشتهاند، نسبت به سایر گروهها آشنایی و اعتماد بیشتری به خدمات تخصصی سلامت روان نشان میدهند. اعضای ستاد تأکید کردند این یافته میتواند بیانگر اهمیت تجربه مستقیم، افزایش شناخت و مواجهه درست با خدمات روانشناختی در اصلاح نگرش جامعه باشد.
در ادامه جلسه، موضوع موانع مراجعه به خدمات سلامت روان مورد بحث و بررسی قرار گرفت. نتایج مطالعات ارائهشده نشان میدهد اگرچه هزینه خدمات و مسائل اقتصادی از عوامل مؤثر در عدم مراجعه برخی افراد به شمار میرود، اما تنها عامل تعیینکننده نیست و بخش قابل توجهی از افراد، به دلایلی مانند جدی ندانستن مشکل، تلاش برای حل فردی مسائل، نگرانی از قضاوت دیگران و باورهای نادرست نسبت به مراجعه به روانشناس، از دریافت خدمات تخصصی خودداری میکنند.
اعضای ستاد با اشاره به یافتههای پژوهشی تأکید کردند که یکی از مهمترین موانع فرهنگی، این باور است که افراد باید مشکلات روانی خود را به تنهایی حل کنند یا مراجعه به روانشناس را نشانه ضعف تلقی کنند. همچنین نگرانی از برچسب اجتماعی و ترس از قضاوت اطرافیان، از جمله عواملی عنوان شد که میتواند فرآیند کمکخواهی تخصصی را به تأخیر بیندازد.
در بخش دیگری از جلسه، نتایج مطالعات مرتبط با «انگ درونیشده» و تأثیر آن بر رفتار کمکخواهی افراد مورد بررسی قرار گرفت. یافتهها نشان میدهد عواملی همچون شرم، نگرانی از طرد اجتماعی و ترس از برداشت منفی دیگران میتواند در کاهش تمایل افراد برای مراجعه به خدمات سلامت روان مؤثر باشد. همچنین در این مطالعات تفاوتهایی در تجربه و بروز برخی مؤلفههای انگ اجتماعی میان گروههای مختلف جمعیتی مورد توجه قرار گرفت.
اعضای ستاد در جمعبندی مباحث مطرحشده تأکید کردند که ارتقای سواد سلامت روان و فرهنگسازی عمومی، یکی از پیشنیازهای اساسی افزایش بهرهمندی جامعه از خدمات روانشناختی است و توسعه زیرساختهای درمانی، به تنهایی نمیتواند موجب تغییر الگوی مراجعه مردم شود.
در ادامه نشست، اعضای ستاد درباره راهکارهای عملیاتی برای ارتقای فرهنگ مراجعه آگاهانه به روانشناسان و مشاوران به تبادل نظر پرداختند. ارتقا دانش روانشناسان و مشاوران در خصوص حقوق مراجعان و مشاوران نیز در این جلسه مورد تاکید قرار گرفت. استفاده از ظرفیت صداوسیما مورد تاکید قرار گرفت.
در پایان جلسه مقرر شد مطالعات و بررسیهای علمی ستاد با تمرکز بر شناسایی دقیق موانع فرهنگی و اجتماعی مراجعه به خدمات سلامت روان ادامه یابد تا پس از تکمیل فاز پژوهشی، برنامههای اجرایی مبتنی بر شواهد برای ارتقای سواد سلامت روان جامعه طراحی و ارائه شود.
ستاد فرهنگسازی و ارتقای سواد سلامت روان در راستای اطلاعرسانی مستمر فعالیتها و تعامل بیشتر با جامعه حرفهای روانشناسی و مشاوره، اخبار و گزارشهای تکمیلی خود را از طریق کانال رسمی ستاد منتشر میکند:
@HPCEMHL
